Rejtingu BB- nuk është sukses: pse “stabiliteti” i S&P flet për ngecje, jo për përparim

Standard & Poor’s ka konfirmuar edhe për vitin 2026 rejtingun kreditor të Maqedonisë së Veriut në nivelin BB- me perspektivë stabile, pa asnjë përmirësim. Qeveria dhe Ministria e Financave e kanë paraqitur këtë zhvillim si sinjal pozitiv në kushte pasigurie globale.

Por në realitet, ky vlerësim nuk përfaqëson progres. Ai konfirmon një gjendje stagnimi institucional dhe ekonomik.

BB- është niveli i parë i rejtingut jo-investues (speculative / junk). Kjo do të thotë se vendi vazhdon të perceptohet si ekonomi me rrezik të lartë për investitorët ndërkombëtarë, duke u renditur në të njëjtën kategori me vende si Xhamajka, El Salvadori, Paraguai, Republika Dominikane apo Bosnje-Hercegovina në rajon.

Në terma praktikë, kjo përkthehet në:
• kosto më të larta huamarrjeje për shtetin,
• akses më të kufizuar në kapital serioz ndërkombëtar,
• dhe interes më të ulët nga investitorë institucionalë afatgjatë.

Perspektiva “stable” nënkupton vetëm se S&P nuk pret përkeqësim të menjëhershëm — jo se pret përmirësim.

Çfarë thotë Ministria — dhe çfarë thotë realisht raporti

Ministria e Financave deklaroi:

“Agjencia vlerëson përpjekjet e Qeverisë për të përshpejtuar rritjen ekonomike përmes realizimit të projekteve të mëdha infrastrukturore, si dhe përpjekjet për forcimin e kapaciteteve institucionale, përmirësimin e ambientit të biznesit, mbledhjen më efikase të të ardhurave publike dhe reduktimin e ekonomisë informale. Raporti thekson se politikat synojnë mbështetjen e kërkesës së brendshme përmes planeve për rritjen e pagave dhe pensioneve, si dhe vazhdimin e konsolidimit fiskal.”

Por vetë S&P është shumë më e kujdesshme në formulimet e saj.

Agjencia thekson qartë se përparimi real në sundimin e ligjit dhe luftën kundër korrupsionit është parakusht për çdo përmirësim të ardhshëm të rejtingut. Pra, këto reforma nuk konsiderohen të realizuara — por vetëm si potencial.

Me fjalë të tjera: përmirësimi mbetet kushtor.

Sundimi i ligjit dhe korrupsioni: kufiri real i zhvillimit

S&P e lidh drejtpërdrejt fuqinë ekonomike afatgjatë me funksionimin e sistemit gjyqësor dhe integritetin institucional.

Ndërkohë, Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit i Transparency International e pozicionon Maqedoninë e Veriut në nivel mesatar global, me përkeqësim relativ gjatë dy viteve të fundit — një sinjal se korrupsioni mbetet problem strukturor dhe i qëndrueshëm.

Këto nuk janë vlerësime politike, por indikatorë që ndikojnë drejtpërdrejt në klimën e investimeve, besueshmërinë shtetërore dhe koston e kapitalit.

Bllokada europiane vazhdon të peshojë mbi ekonominë

Raporti përmend gjithashtu çështjet e pazgjidhura në procesin e anëtarësimit në BE, veçanërisht kontestin me Bullgarinë. Kjo pasiguri institucionale dhe politike ndikon negativisht në perspektivën e reformave, besimin e investitorëve dhe pritshmëritë për rritje afatgjatë.

Integrimi europian nuk është vetëm çështje politike — është kornizë ekonomike dhe institucionale.

Pa të, vendi mbetet në zonë gri.

Infrastrukturë pa institucione nuk sjell zhvillim

Premtimet për projekte infrastrukturore, rritje të pagave apo pensioneve nuk zëvendësojnë:
• gjyqësorin funksional,
• administratën profesionale,
• luftën reale kundër korrupsionit,
• dhe sigurinë juridike për biznesin. (përfshirë edhe atë ndërkombëtar qe përjetoi pasiguri në zbatueshmërinë kontraktuale në fillimet e mandatit të qeverisë aktuale)

Agjencitë e rejtingut e dinë këtë. Për këtë arsye, pavarësisht planeve qeveritare, Maqedonia e Veriut mbetet në BB-.

Narrativa zyrtare për “stabilitet” nuk duhet ngatërruar me sukses.

Pas disa vitesh reformash të shpallura, vendi vazhdon të jetë në territor spekulativ. Rejtingu nuk është përmirësuar. Perspektiva mbetet e kushtëzuar. Investitorët vazhdojnë të jenë të rezervuar.

BB- nuk është shpërblim për politika të suksesshme.
Është reflektim i premtimeve e reformave të papërfunduara.

Derisa sundimi i ligjit të bëhet realitet funksional, korrupsioni të trajtohet në mënyrë sistemike dhe institucionet të fitojnë besueshmëri, “stabiliteti” do të mbetet thjesht një fjalë teknike — jo dëshmi progresi.