Lajme
Marrëveshja politike shqiptare që u dakordua, por që nuk u realizua

Marrëveshja politike shqiptare që u dakordua, por që nuk u realizua
– Me angazhimin e drejtpërdrejtë të Organizatës Shqiptaro-Amerikane për Maqedoninë e Veriu u arrit dakordimi për një marrëveshje mbi minimumin e përbashkët të veprimit politik të partive shqiptare. Kështu ka shkruar analisti dhe aktivisti Sefer Selimi, ndërsa thotë se arrëveshja nuk u realizua, jo për shkak të mungesës së vullnetit të liderëve politikëtë cilët dhanë mbështetjen e plotë, por si rezultat i ndërhyrjeve nga jashtë procesit.
“Kjo duhej të ishte marrëveshja që do t’i vendoste interesat e përbashkëta të shqiptarëve mbi dallimet dhe përplasjet partiake”, shkruan Selimi.
Në ndërkohë, gazeta KOHA ju sjell Draft-Marrëveshjen për patimet e përbashkëta politike të partive shqiptare në Maqedoninë e Veriut, por që nuk u realizua.
MARRËVESHJA PËR PARIMET E PËRBASHKËTA POLITIKE TË SHQIPTARËVE NË MAQEDONINË E VERIUT
Minimumi i përbashkët politik shqiptar
PREAMBULË
Partitë politike shqiptare nënshkruese të kësaj Marrëveshjeje,
Të vetëdijshme për përgjegjësinë historike, politike dhe demokratike ndaj qytetarëve shqiptarë në Republikën e Maqedonisë së Veriut;
Duke njohur kontributin e vazhdueshëm të shqiptarëve në ndërtimin, demokratizimin dhe stabilitetin e shtetit, si dhe të arriturat politike, juridike dhe institucionale të realizuara përmes përpjekjeve shumëvjeçare;
Duke riafirmuar rëndësinë historike të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit të vitit 2001, ndryshimeve kushtetuese dhe legjislacionit që kanë buruar prej saj, si bazë për zhvillimin e karakterit multietnik, demokratik dhe konsensual të shtetit;
Duke konstatuar se zbatimi i plotë i këtyre parimeve dhe avancimi i barazisë mbeten përgjegjësi të përhershme politike dhe institucionale;
Duke vlerësuar se konkurrenca demokratike ndërmjet partive shqiptare është legjitime dhe e domosdoshme, por nuk duhet të shndërrohet në instrument për dobësimin e pozitës kolektive politike dhe institucionale të shqiptarëve;
Duke njohur nevojën që çështjet themelore që lidhen me barazinë, identitetin, përfaqësimin politik dhe perspektivën strategjike të vendit të mbeten mbi interesat e përkohshme partiake;
Dakordohen për këtë Marrëveshje, e cila përcakton garancitë themelore të panegociueshme, objektivat e përbashkëta strategjike dhe mekanizmat e bashkëpunimit politik.
NENI 1 – GARANCITË THEMELORE DHE PARIMI I MOSREGRESIT
Palët nënshkruese riafirmojnë se të drejtat, mekanizmat dhe standardet e arritura përmes Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, ndryshimeve kushtetuese dhe legjislacionit përkatës përbëjnë minimumin institucional dhe juridik nga i cili nuk mund të ketë kthim prapa.
Në veçanti, palët angazhohen për mbrojtjen dhe avancimin e këtyre parimeve:
1.1. Barazia gjuhësore
Statusi juridik dhe përdorimi institucional i gjuhës shqipe nuk mund të kufizohen apo të cenohen. Palët angazhohen për zbatimin e plotë të të drejtave ekzistuese gjuhësore dhe avancimin drejt barazisë së plotë të gjuhës shqipe dhe maqedonase në institucionet shtetërore dhe në jetën publike.
1.2. Përfaqësimi i drejtë dhe adekuat
Përfaqësimi i drejtë dhe adekuat mbetet parim themelor kushtetues. Palët angazhohen për krijimin dhe ruajtjen e mekanizmave ligjorë, transparentë dhe efektivë, që garantojnë përfaqësim të drejtë në administratën publike, institucionet shtetërore, organet e sigurisë dhe strukturat vendimmarrëse, duke respektuar kriteret profesionale dhe parimin e mosdiskriminimit.
1.3. Shumica e dyfishtë – Parimi i Badenterit
Palët angazhohen për mbrojtjen dhe zbatimin efektiv të mekanizmit të shumicës së dyfishtë në çështjet e përcaktuara me Kushtetutë, si garanci kundër mbivotimit në vendimet që prekin identitetin, kulturën, gjuhën dhe të drejtat e komuniteteve.
Çdo ndryshim i këtij mekanizmi duhet të synojë forcimin, dhe jo dobësimin, e mbrojtjes institucionale.
1.4. Organizimi territorial
Palët angazhohen për ruajtjen e parimeve të përfaqësimit, decentralizimit dhe ekuilibrit multietnik mbi të cilat është zhvilluar organizimi territorial i vendit.
Ndryshimet që prekin kufijtë, kompetencat apo statusin e komunave me popullsi shqiptare duhet të paraprihen nga konsultime publike, vlerësim i ndikimit dhe konsensus politik ndërmjet subjekteve shqiptare nënshkruese, duke respektuar procedurat kushtetuese dhe ligjore.
1.5. Ndalimi i regresit
Asnjë parti nënshkruese nuk do të mbështesë iniciativa që cenojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë të drejtat dhe garancitë e sipërpërmendura.
Palët angazhohen të koordinojnë veprimet e tyre parlamentare dhe institucionale për të parandaluar regresin juridik dhe politik.
NENI 2 – AUTONOMIA DHE LEGJITIMITETI I PËRFAQËSIMIT POLITIK SHQIPTAR
2.1. Parimi i autonomisë politike
Palët njohin të drejtën e qytetarëve shqiptarë për të përcaktuar, përmes zgjedhjeve të lira dhe demokratike, përfaqësuesit e tyre politikë.
Vullneti i shprehur në garën zgjedhore ndërmjet subjekteve politike shqiptare duhet të respektohet si burim themelor i legjitimitetit politik të përfaqësimit shqiptar.
2.2. Njohja e legjitimitetit zgjedhor
Partia shqiptare ose koalicioni i udhëhequr nga një parti shqiptare që siguron numrin më të madh të votave në garën ndërmjet subjekteve politike shqiptare, sipas rezultateve zyrtare dhe kritereve të dakorduara paraprakisht nga palët, njihet nga nënshkruesit si subjekti me legjitimitetin parësor për të udhëhequr negociatat për përfaqësimin politik shqiptar në pushtetin ekzekutiv.
2.3. Respektimi i rezultatit zgjedhor
Palët zotohen se nuk do të ndërmarrin veprime që synojnë anashkalimin e legjitimitetit të fituesit të garës politike shqiptare përmes marrëveshjeve të veçanta që bien ndesh me këtë Marrëveshje.
Ky zotim përbën detyrim politik ndërmjet nënshkruesve dhe nuk ndryshon kompetencat kushtetuese për formimin e shumicës parlamentare dhe të Qeverisë.
2.4. Bashkëpunimi ndërmjet subjekteve shqiptareSubjektet shqiptare ruajnë të drejtën e bashkëpunimit dhe të formimit të koalicioneve të përbashkëta, me kusht që të respektojnë legjitimitetin zgjedhor dhe parimet e kësaj Marrëveshjeje.
2.5. Përgjegjësia e përfaqësimitPjesëmarrja në Qeveri nuk konsiderohet qëllim në vetvete. Ajo duhet të shërbejë për realizimin e objektivave politike, juridike dhe institucionale të përcaktuara në këtë Marrëveshje.
NENI 3 – ORIENTIMI EUROATLANTIK DHE INTEGRIMI EVROPIAN
Orientimi euroatlantik i Republikës së Maqedonisë së Veriut përbën interes strategjik të përbashkët dhe të panegociueshëm.Palët angazhohen për:
• Përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe përmbushjen e detyrimeve të ndërmarra në kuadër të tij.
• Realizimin e ndryshimeve kushtetuese të nevojshme për avancimin e procesit integrues, në përputhje me standardet evropiane.
• Ruajtjen dhe forcimin e partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, NATO-n dhe Bashkimin Evropian.
• Harmonizimin e politikës së jashtme dhe të sigurisë me angazhimet euroatlantike të vendit.
• Kundërshtimin e iniciativave politike që synojnë largimin e vendit nga orientimi i tij euroatlantik.
Asnjë parti nënshkruese nuk do të mbështesë një program qeveritar që cenon në mënyrë thelbësore orientimin euroatlantik ose që e përdor procesin integrues si instrument për bllokim të qëllimshëm politik.
NENI 4 – DECENTRALIZIMI DHE FUQIZIMI I PUSHTETIT LOKAL
Palët konsiderojnë se decentralizimi i mëtejshëm përbën instrument themelor për demokratizimin e shtetit, shpërndarjen më të drejtë të pushtetit dhe garantimin e zhvillimit të barabartë rajonal.
Angazhimi i përbashkët përfshin:
4.1. Decentralizimin fiskal
Rritjen graduale dhe të matshme të pjesës së të ardhurave publike që administrohen nga komunat, zgjerimin e burimeve të tyre vetanake dhe zvogëlimin e varësisë nga transferet diskrecionale të pushtetit qendror.
4.2. Decentralizimin funksional
Transferimin e kompetencave shtesë në nivel lokal në fushat ku kjo përmirëson shërbimet publike, duke siguruar njëkohësisht burimet financiare, administrative dhe njerëzore për ushtrimin e tyre.
4.3. Zhvillimin e barabartë rajonal
Krijimin e mekanizmave transparentë për shpërndarjen e investimeve publike, me qëllim shmangien e diskriminimit politik, etnik apo territorial.
4.4. Autonominë vendore
Mbrojtjen e të drejtës së komunave për të ushtruar kompetencat e tyre pa ndërhyrje të pajustifikuara nga pushteti qendror, në përputhje me Kushtetutën dhe Kartën Evropiane të Vetëqeverisjes Lokale.
4.5. Reformën institucionale
Shqyrtimin e modeleve të mëtejshme të decentralizimit, autonomisë funksionale dhe ndarjes së kompetencave, përfshirë ndryshime të mundshme kushtetuese, në funksion të barazisë, efikasitetit dhe stabilitetit afatgjatë të shtetit.
NENI 5 – BARAZIA SI OBJEKTIV I PËRHERSHËM POLITIK
Palët riafirmojnë se barazia e plotë politike, juridike, gjuhësore dhe institucionale përbën objektiv të vazhdueshëm të përbashkët.
Marrëveshja Kornizë e Ohrit përfaqëson një themel historik dhe kushtetues, por nuk e përjashton nevojën për reforma të mëtejshme që përmirësojnë funksionimin demokratik dhe barazinë ndërmjet komuniteteve.Palët angazhohen të mbështesin reforma kushtetuese dhe institucionale që forcojnë pjesëmarrjen e barabartë në vendimmarrje, ndarjen e përgjegjësive dhe karakterin multietnik të shtetit.
NENI 6 – MEKANIZMI I KONSULTIMIT DHE KOORDINIMIT
Për zbatimin e kësaj Marrëveshjeje krijohet një mekanizëm i përhershëm konsultimi ndërmjet partive nënshkruese.Ky mekanizëm ka për detyrë:
1. Të shqyrtojë iniciativat kushtetuese dhe ligjore që prekin të drejtat dhe pozitën institucionale të shqiptarëve.
2. Të mundësojë konsultime përpara vendimeve të rëndësishme parlamentare dhe qeveritare.
3. Të identifikojë rastet e mundshme të regresit institucional.
4. Të hartojë rekomandime dhe qëndrime të përbashkëta për çështjet që përfshihen në këtë Marrëveshje.
5. Të përgatisë një raport vjetor publik mbi zbatimin e zotimeve.
Mekanizmi nuk kufizon pavarësinë organizative dhe programore të partive dhe nuk zëvendëson institucionet kushtetuese të shtetit.
NENI 7 – TRANSPARENCA DHE PËRGJEGJËSIA POLITIKE
Palët angazhohen që çdo marrëveshje për pjesëmarrje në Qeveri të vlerësohet në përputhje me parimet e kësaj Marrëveshjeje.
Në rast të mospajtimit për zbatimin e saj, palët zhvillojnë konsultime të drejtpërdrejta dhe kërkojnë një interpretim të përbashkët.
Shkeljet e konstatuara të zotimeve politike mund të bëhen publike përmes një deklarate të përbashkët ose raporti të mekanizmit të konsultimit.
Përgjegjësia për respektimin e Marrëveshjes është politike dhe publike, pa cenuar lirinë kushtetuese të mandatit parlamentar.
NENI 8 – VAZHDIMËSIA E MARRËVESHJES
Kjo Marrëveshje mbetet në fuqi pavarësisht rezultateve të zgjedhjeve, ndryshimeve të udhëheqjeve partiake apo pozicionimit të nënshkruesve në pushtet ose opozitë.Ndryshimet dhe plotësimet e saj bëhen vetëm me pajtimin e të gjitha palëve nënshkruese.
Partitë e tjera politike shqiptare mund t’i bashkohen Marrëveshjes duke pranuar tërësinë e parimeve dhe detyrimeve të saj.
DEKLARIMI PËRFUNDIMTAR
Me nënshkrimin e kësaj Marrëveshjeje, palët riafirmojnë se konkurrenca partiake nuk mund të zhvillohet në dëm të të drejtave, barazisë dhe përfaqësimit politik të shqiptarëve.
Të drejtat e arritura përbëjnë minimumin nga i cili nuk ka kthim prapa. Barazia e plotë mbetet objektivi i përbashkët.
Vullneti politik i shqiptarëve duhet të respektohet, orientimi euroatlantik duhet të mbrohet dhe decentralizimi duhet të avancohet.
Kjo Marrëveshje nuk synon eliminimin e dallimeve politike ndërmjet partive shqiptare, por përcaktimin e kufirit ndërmjet konkurrencës legjitime partiake dhe përgjegjësisë së përbashkët për interesat themelore politike, juridike dhe institucionale të shqiptarëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut.
Vendi: ______________________
Data: ______________________
Partitë nënshkruese:
20:22
Limani: Përfundon rikonstruktimi i rrugës „Ilija Anteski Smok“ në Gostivar
17:43
Arben Taravari për Ziadin Selën: Asnjëherë nuk e shaj një njeri që e kam pasur bashkëpunëtor për 8 vite
17:00
Rasti “Lotaria”: Tenderi prej 9,7 milionë eurosh kaloi kontrollin pa vërejtje, mbrojtja e Grubit sfidon ekspertizën!
16:54
Faton Ahmeti i BDI-së: Nuk marr 180.000 denarë nga partia, por shumëfish më e ulët
Të Gjitha Lajmet
Më të Lexuarat
01
Ali Ahmeti: Maqedonia e Veriut ka nevojë për një marrëveshje kombëtare për të ardhmen evropiane
02
Parashikimi i motit
03
Arrestohet 39 vjeçari nga Banjica e Poshtme, dërgonte mesazhe dhe video kërcënuese, i kërkonte para një burrit nga Gostivari
04
Bastisje në rrethinë të Gostivarit, gjendet drogë, tre persona privohen nga liria
05
Tragjedia në Rrugën e Arbërit! 42-vjeçarja nga Tetova mes dy viktimave të aksidentit, pesë të plagosur

Lajme
Ali Ahmeti: Maqedonia e Veriut ka nevojë për një marrëveshje kombëtare për të ardhmen evropiane

Lajme
Limani: Përfundon rikonstruktimi i rrugës „Ilija Anteski Smok“ në Gostivar

Lajme
Arben Taravari për Ziadin Selën: Asnjëherë nuk e shaj një njeri që e kam pasur bashkëpunëtor për 8 vite

Lajme
Rasti “Lotaria”: Tenderi prej 9,7 milionë eurosh kaloi kontrollin pa vërejtje, mbrojtja e Grubit sfidon ekspertizën!

Lajme
Faton Ahmeti i BDI-së: Nuk marr 180.000 denarë nga partia, por shumëfish më e ulët

Lajme ditore
Shtatë raste të femicidit brenda një viti

Lajme
Tronditëse në Shkup: Dy burra, 47 dhe 62 vjeç, dyshohen për abuzim seksual ndaj një fëmije nën 15 vjeç







